- کد نظام پزشکی: ۱۴۴۱۸۹
- ۰۲۱-۸۸۰۵۰۷۹۴
- ۰۹۱۲۸۳۳۸۱۴۰

کیست دندان معمولاً به حفرهای با پوشش بافتی گفته میشود که ممکن است حاوی مایع یا مواد نیمهجامد باشد و در اطراف دندان یا داخل استخوان فک شکل بگیرد.
کیستهای مرتبط با دندان انواع مختلفی دارند. بعضی از آنها در اثر عفونت طولانیمدت ریشه ایجاد میشوند و برخی دیگر با دندانهای نهفته یا مراحل رشد دندان ارتباط دارند.
نکته مهم این است که هر ضایعه یا ناحیه تیره در عکس رادیوگرافی الزاماً کیست نیست و تشخیص قطعی در برخی موارد به بررسی بافتشناسی نیاز دارد.
کیستهای کوچک ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. با بزرگتر شدن ضایعه، علائم زیر ممکن است ظاهر شوند:
تورم لثه یا استخوان فک
درد یا احساس فشار در ناحیه دندان
ایجاد برجستگی در لثه
جابهجایی یا لق شدن دندانهای مجاور
ترشح چرک یا ایجاد عفونت در بعضی موارد
بیحسی یا تغییر حس در ناحیه فک در موارد نادر
البته این علائم اختصاصی کیست نیستند و ممکن است در مشکلات دندانپزشکی دیگری نیز مشاهده شوند.
یکی از علتهای شناختهشده، التهاب و عفونت طولانیمدت در اطراف ریشه دندانی است که پالپ آن از بین رفته است. این وضعیت میتواند با تشکیل کیست رادیکولار همراه باشد.
بعضی کیستها، مانند کیست دنتیژروس، در اطراف تاج دندان رویشنیافته تشکیل میشوند و ممکن است با دندان عقل نهفته ارتباط داشته باشند.
برخی کیستهای فکی از بافتهایی منشأ میگیرند که در مراحل تشکیل و رشد دندان نقش داشتهاند.
بیشتر کیستهای دندانی خوشخیم هستند؛ اما این موضوع به معنای بیاهمیت بودن آنها نیست.
در صورت بزرگ شدن، بعضی کیستها میتوانند موجب تحلیل استخوان فک، جابهجایی دندانها، آسیب به ساختارهای مجاور یا عفونت شوند.
به همین دلیل، حتی کیستی که درد ندارد نیز باید از نظر نوع، اندازه و نیاز به درمان بررسی شود.
دندانپزشک ابتدا وضعیت دندانها و لثه را معاینه میکند و در صورت نیاز از تصویربرداری استفاده میشود.
روشهای بررسی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
رادیوگرافی معمول دندان
رادیوگرافی پانورامیک فک
تصویربرداری سهبعدی CBCT در موارد انتخابشده
نمونهبرداری و بررسی بافتشناسی برای تشخیص نوع ضایعه
تصویربرداری به شناسایی محل و اندازه ضایعه کمک میکند، اما همیشه بهتنهایی برای تعیین نوع دقیق آن کافی نیست.
روش درمان به نوع کیست و شرایط دندان بستگی دارد.
اگر ضایعه در اطراف ریشه دندان عفونی ایجاد شده باشد، درمان ریشه یا درمان مجدد ریشه ممکن است به برطرف شدن علت عفونت و بهبود ضایعه کمک کند.
در این موارد، همیشه جراحی اولین انتخاب نیست.
برای برخی کیستها، خارج کردن ضایعه با جراحی ضروری است. در این روش، بافت کیست برداشته میشود و معمولاً برای بررسی آسیبشناسی ارسال میگردد.
در بعضی کیستهای بزرگ، ممکن است ابتدا با روشهایی مانند مارسوپیالیزاسیون یا دکمپرشن، فشار و اندازه ضایعه کاهش داده شود و سپس درمان تکمیلی انجام شود.
اگر دندان بهشدت آسیب دیده باشد یا حفظ آن امکانپذیر نباشد، ممکن است کشیدن دندان همراه با درمان ضایعه ضرورت پیدا کند.
وجود کیست لزوماً به معنای نیاز به کشیدن دندان نیست.
نباید بدون تشخیص و پیگیری، انتظار داشت یک کیست واقعی خودبهخود برطرف شود.
البته بعضی ضایعات التهابی اطراف ریشه پس از درمان موفق عفونت بهتدریج کوچک میشوند یا بهبود پیدا میکنند. تشخیص اینکه ضایعه به چه درمانی نیاز دارد، بر عهده دندانپزشک است.
اگر در لثه یا فک خود تورم مداوم، برجستگی غیرعادی، درد یا ترشح مشاهده میکنید، بهتر است معاینه شوید.
در صورت بروز تورم سریع صورت، تب، مشکل در بلع یا تنفس، مراجعه فوری پزشکی ضروری است.
آیا کیست دندان سرطان است؟
خیر. بیشتر کیستهای دندانی خوشخیم هستند، اما برخی ضایعات فکی ممکن است ظاهر مشابهی داشته باشند؛ بنابراین تشخیص دقیق اهمیت دارد.
آیا کیست دندان همیشه درد دارد؟
خیر. بسیاری از کیستها بدون درد هستند و بهطور اتفاقی در عکسبرداری شناسایی میشوند.
آیا کیست دندان با آنتیبیوتیک درمان میشود؟
آنتیبیوتیک بهتنهایی کیست را از بین نمیبرد. در صورت وجود عفونت منتشر یا شرایط خاص، ممکن است پزشک آن را در کنار درمان اصلی تجویز کند.
آیا کیست دندان بعد از درمان برمیگردد؟
احتمال عود به نوع کیست و روش درمان بستگی دارد. برخی انواع به پیگیری طولانیمدت نیاز دارند.
کیست دندان ممکن است مدتها بدون علامت باقی بماند، اما در صورت رشد میتواند به دندانها و استخوان فک آسیب برساند.
تشخیص بهموقع و انتخاب درمان مناسب، مهمترین اقدامات برای جلوگیری از عوارض احتمالی هستند.
برای بررسی مشکلات دندان و فک میتوانید به مطب دکتر شامخی، دندانپزشک در محدوده ملاصدرا و ونک تهران مراجعه کنید. در صورت نیاز، ارجاع به متخصص جراحی دهان، فک و صورت یا سایر متخصصان مرتبط انجام میشود.