- کد نظام پزشکی: ۱۴۴۱۸۹
- ۰۲۱-۸۸۰۵۰۷۹۴
- ۰۹۱۲۸۳۳۸۱۴۰

خشکی دهان یا Xerostomia به احساس خشکی در محیط دهان گفته میشود که اغلب با کاهش ترشح بزاق همراه است.
بزاق نقش مهمی در محافظت از دندانها، شستوشوی ذرات غذا، کنترل اسیدهای دهان و تسهیل بلع دارد.
ترشح بزاق بهطور طبیعی هنگام خواب کاهش پیدا میکند؛ به همین دلیل بعضی افراد صبحها احساس خشکی بیشتری دارند.
اما اگر این خشکی شدید، مداوم یا همراه با علائم دیگر باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
یکی از شایعترین دلایل خشکی دهان در شب، تنفس از راه دهان است.
هنگامی که فرد با دهان باز میخوابد، جریان هوا باعث تبخیر رطوبت دهان و افزایش احساس خشکی میشود.
آلرژی، سرماخوردگی، انحراف تیغه بینی یا سایر مشکلات انسدادی بینی ممکن است فرد را مجبور به تنفس دهانی هنگام خواب کنند.
در چنین شرایطی، درمان علت گرفتگی بینی میتواند به کاهش خشکی دهان کمک کند.
مصرف ناکافی مایعات، تعریق زیاد یا از دست دادن آب بدن میتواند باعث کاهش رطوبت دهان شود.
اگر در طول روز بهاندازه کافی آب ننوشید، ممکن است خشکی دهان هنگام خواب بیشتر احساس شود.
برخی داروها میتوانند ترشح بزاق را کاهش دهند؛ از جمله:
بعضی داروهای ضدحساسیت
برخی داروهای ضدافسردگی و ضداضطراب
بعضی داروهای فشار خون
برخی داروهای ضداحتقان بینی
اگر خشکی دهان پس از شروع داروی جدید ایجاد شده است، با پزشک خود مشورت کنید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.
افرادی که خر و پف میکنند یا دچار آپنه انسدادی خواب هستند، ممکن است به دلیل تنفس دهانی با خشکی دهان از خواب بیدار شوند.
اگر خشکی دهان همراه با خر و پف بلند، وقفه تنفسی مشاهدهشده یا خوابآلودگی شدید روزانه باشد، بررسی اختلالات خواب اهمیت دارد.
مصرف سیگار و سایر دخانیات میتواند باعث تحریک بافتهای دهان و تشدید احساس خشکی شود.
گاهی خشکی مداوم دهان با بیماریهایی مانند دیابت کنترلنشده یا سندرم شوگرن ارتباط دارد.
البته خشکی دهان بهتنهایی نشانه قطعی هیچیک از این بیماریها نیست و تشخیص نیازمند بررسی علائم و معاینات تکمیلی است.
خشکی دهان ممکن است با نشانههای زیر همراه باشد:
احساس چسبندگی و خشکی زبان
نیاز به نوشیدن آب در طول شب
خشکی گلو هنگام بیدار شدن
بوی بد دهان در صبح
دشواری در بلع غذاهای خشک
ترکخوردگی لبها
احساس سوزش دهان در بعضی افراد
بله، کاهش مداوم بزاق میتواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد.
بزاق به خنثی کردن اسیدهای تولیدشده توسط باکتریهای دهان و محافظت از مینای دندان کمک میکند.
زمانی که بزاق کافی وجود نداشته باشد، احتمال بروز مشکلات زیر افزایش مییابد:
پوسیدگی دندان
التهاب لثه
بوی بد دهان
عفونتهای قارچی دهان
دشواری در جویدن و بلعیدن
به همین دلیل، خشکی دهان مداوم فقط یک احساس ناخوشایند نیست و میتواند بر سلامت دهان و دندان تأثیر بگذارد.
روش درمان به علت اصلی خشکی دهان بستگی دارد.
مصرف منظم آب به حفظ آب بدن کمک میکند. بهتر است بهجای نوشیدن مقدار زیادی آب درست قبل از خواب، در طول روز مایعات کافی مصرف کنید.
اگر هنگام خواب از دهان نفس میکشید، بررسی علت گرفتگی بینی توسط پزشک میتواند مفید باشد.
در محیطهایی که هوای بسیار خشک دارند، استفاده از دستگاه بخور سرد تمیز ممکن است به کاهش احساس خشکی کمک کند.
در صورت نیاز، دندانپزشک ممکن است ژلها، اسپریها یا فرآوردههای جایگزین بزاق را توصیه کند.
پرهیز از دخانیات، الکل و دهانشویههای حاوی الکل میتواند به کاهش تحریک و خشکی دهان کمک کند.
مسواک زدن با خمیردندان حاوی فلوراید، تمیز کردن بین دندانها و معاینات منظم دندانپزشکی برای افرادی که خشکی دهان دارند اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر خشکی دهان بیش از چند هفته ادامه پیدا کرده یا با وجود رعایت مراقبتهای ساده بهتر نشده است، بهتر است علت آن بررسی شود.
همچنین در صورت مشاهده پوسیدگیهای مکرر، مشکل در بلع، سوزش مداوم دهان یا خشکی همزمان چشمها، مراجعه به پزشک یا دندانپزشک توصیه میشود.
آیا خشکی دهان هنگام خواب خطرناک است؟
خشکی گاهبهگاه معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما خشکی شدید و مداوم ممکن است خطر پوسیدگی دندان و عفونتهای دهانی را افزایش دهد.
آیا خشکی دهان در خواب نشانه دیابت است؟
گاهی خشکی دهان با دیابت، بهخصوص در صورت کنترل نامناسب قند خون، ارتباط دارد؛ اما این علامت بهتنهایی برای تشخیص دیابت کافی نیست.
چرا فقط صبحها دهانم خشک است؟
کاهش طبیعی بزاق در خواب، تنفس دهانی و خشکی هوای اتاق از دلایل احتمالی هستند.
آیا نوشیدن آب قبل از خواب خشکی دهان را درمان میکند؟
نوشیدن آب ممکن است بهطور موقت علائم را کاهش دهد، اما اگر علت خشکی دهان مصرف دارو، تنفس دهانی یا یک بیماری زمینهای باشد، درمان علت اصلی ضروری است.
خشکی دهان هنگام خواب میتواند به دلایل سادهای مانند تنفس دهانی و کمآبی بدن یا به علت مصرف داروها و بعضی بیماریهای زمینهای ایجاد شود.
اگر خشکی دهان بهصورت مداوم تکرار میشود، بررسی علت آن برای محافظت از سلامت دندانها و لثهها اهمیت دارد.
برای بررسی تأثیر خشکی دهان بر سلامت دندانها و دریافت راهنمایی درباره مراقبتهای دهان و دندان میتوانید به مطب دکتر شامخی، دندانپزشک در محدوده ملاصدرا و ونک تهران مراجعه کنید.